Amblem çizgi ve şekillerle oluşturulan sembollerdir. Daha geniş tanımıyla ürün ya da hizmet üreten kuruluşlara kimlik kazandıran, sözcük içermeyen, soyut ya da nesnel imgelerden oluşturulan ve harflerle biçimlendirilen şekillerdir. Bir başka tanıma göre bir nesneyi, bir kurumu ya da kuruluşu temsil eden, sözcük özelliği göstermeyen harf veya çeşitli işaretlerin görüntüsüdür. Bir kurumu anlatan simgedir. Hedef kitleye o kuruluşun karakteri, çalışma alanı görüntüsü, hizmet anlayışı, felsefesi, boyutları, kalitesi ve başarıları hakkında bilgi vermektedir. Kuruluşun bilinirliğini arttırdığı için bir bakıma kuruluşun imzasıdır.
Amblemde bulunması gereken özellikler, amblemin içeriğini doğru yansıtması, sergilendiği ortamlara uyumlu olması, özgün olması, gelecek nesillere aktarılabilecek yenilikçi bir anlatımı olması, güven sağlaması, endüstriyel olma özelliği sayesinde kullanışlı olması ve en önemlisi de sadelik özelliği ile akılda kolayca yer edebilmesi şeklinde sıralanmaktadır. Tüm bu detaylar göz önünde bulundurulduğunda, amblemi nitelikli kılacak işaret ve sembollere ihtiyaç vardır.
İşaret ve semboller hayatımızda iletişim açısından önemlidir. İşaretler iletişim kurmak için kullanılan görsellerdir. Birçok sembol değişim ve sadeleştirme süreci içinde üç temel formdan meydana gelmektedir:
Üçgen, kendi içinde bir yöne sahiptir ve yol göstericidir. Fakat tabanı yatay, yere paralel olan üçgen denge hissi de katmaktadır. Kare, taşınmaz mülk ve yaşam alanını anlatmaktadır, bir kısaltma olarak algılanır. Daire ise başı sonu belli olmayan sonsuzluğu anlatmaya yarar. Bununla birlikte; öncenin ve sonranın, evrenin, dünyanın, güneşin sembolü olarak da değerlendirilir.
Amblemler oluşturulma şekillerine göre ikiye ayrılırlar; harflerden ya da şekillerden oluşturulan amblemler. Harflerden oluşturulan amblemler sözcük özelliği göstermeyecek şekilde kurum isminin ilk harfinden ya da birkaç sözcüğün baş harflerinden meydana gelir. Buna McDonald’s ya da CNN’in amblemleri buna örnek olarak gösterilebilir. Bu tarz amblemlerde harfler sade ve estetik kaygılarla en akılda kalıcı şekilde tasarlanır. Şekillerden oluşan amblemleri ise iki grupta inceleyebiliriz.
Birincisi kurum; adının resmedildiği amblemlerden oluşturulanlardır. Bunlara örnek olarak Puma ve Shell markalarının amblemleri örnek verilebilir.
İkincisi ise soyut formlardan oluşturulanlardır. TTNET ve ÖSYM’nin amblemleri bu gruba girmektedir.
Amblem tasarımı gerçekleştirilirken aşağıdaki öneriler göz önünde bulundurulmalıdır:
* Amblem hangi biçimde oluşturulacak? Harfle mi, şekille mi yoksa her iki unsur da mı kullanılacak? Eğer şekil kullanılacaksa soyut mu yoksa kurumun adının resmedildiği bir amblem mi olacak?
- Amblem tasarımları gerçekleştirilirken siyah zeminde beyaz, beyaz zeminde siyah lekeler aramak iyi sonuçlar vermektedir.
- Biçim oluşturulurken geometrik biçim aramak tasarımı kolaylaştırmaktadır.
- Tasarım yapılırken orijinin yazıyla bütünleşmesi yararlıdır. Önceden yapılmış bir orijin yazım var ise amblem buna göre düşünülmeli yoksa ikisi beraber tasarlanmalıdır.
- Amblem kurumun sembolü olarak kabul edildiğinden faaliyet alanını anlatmalıdır.
- Amblemler firmaya ait bütün basılı materyaller üzerinde ve her türlü reklamda kullanıldığından kolay basılabilir nitelikte olmalı, güncel üretim teknolojilerine uyumlu olmalıdır.
- Çok renkli olmamalı, çok renkli olmak zorunda olduğu durumlarda bile tek renkle de kullanılabilmelidir.
- Degrade amblemler kullanışlı değildir. Bu tarz çalışmalardan kaçınılmalı; yalnızca çok özgün renkler bu iş için kullanılmalıdır.
- Basit ve akılda kalıcı şekilde tasarlanmalı, mesajı izleyiciye asgari sürede yansıtmalıdır.
İdeal amblemlerde ilk olarak aranılan niteliklerin başında özgünlük gelmektedir. Yapılan bir amblem tasarımı daha önce yapılan tasarımların bir bölümünü veya bir kısmını çağrıştırmamalıdır. Yani başka tasarımlardan direk alıntı yapılmadan, kopya edilmeden, kendine özgü nitelikler taşımalıdır. İkincisi ise sadeliktir. Ayrıntılardan temizlenme ve çok fazla mesaj içerebilecek kalabalıktan arınma durumudur. Akılda kalıcılık için önemlidir. Üçüncü nitelik ise endüstriyellik ve ekonomikliktir. Tasarlanan amblem farklı amaçlar için kullanılabilir. Bu nedenle farklı malzemeler üzerine uygulanabilir olmalıdır. Tahta, metal, cam, rozet, çakmak, flash disk gibi promosyon ürünlerinde, afişte, tabelada, ambalajda, antetli kağıtta ve kartvizitte kullanılabilmelidir. Her türlü yüzeye ve malzemeye uygulanabilir şekilde tasarlanmış olmalı ve küçültüldüğünde özelliğini kaybetmemelidir. Ayrıca doğru ve minimum renkle anlatılarak ekonomik olması sağlanmalıdır. Son nitelikte estetiktir. Renk, biçim, kompozisyon yönünden estetik unsurları da içerisinde barındıran amblem, görsel iletişimde bir sanat çalışması olarak görülebilir. Bununla birlikte verilmek istenen mesajı veya içeriği yansıtacak renk, biçim, çizgi, nokta ve leke unsurlarının etkili ve doğru kullanımıyla tüketicide ilgi uyandırmalıdır.
Amblem, Logo ve Logotype kavramları birbirleri ile sık sık karıştırılmaktadır. Ancak birbirlerinden bazı temel farklılıkları vardır. Bunlardan bahsedecek olursak, amblemde firmanın adı yer almazken, logo sadece firma adı ile oluşturulabilmektedir. Logotype ise hem firma adı hem de şekillerden oluşmaktadır. Yani amblemler bir logo ile birlikte kullanılmak zorundadır. Ancak Logo ve Logotype’lar tek başlarına kullanılabilirler. Logolar genellikle bilgisayarda yer alan fontlarımızdan oluşurken, logotype da yeni bir tasarı ve biçimsel düzenleme yer almaktadır. Kısaca amblem şekil ve harflerden oluşmaktadır. Logolar firma isimlerinin yer aldığı tipografik düzenlemelerdir. Logotype ise hem şekil hem d firma isminin bir bütün olarak kullanıldığı tasarımlardır. Logo çeşitleri genellikle kullanılan yazı karakterinin durumuna göre gruplara ayrılmaktadırlar. San-serifli yazı tipi kullanılan logolar, tek karakter kullanılan logolar, çok karakter kullanılan logolar, kaligrafik logolar ve numara kullanılan logolar gibi gruplara ayırmak mümkündür. Logotype çeşitlerine gelince alfabetik formları deforme ederek, oluşturulan logotype’lar, alfabetik formlara soyut ya da somut görseller ekleyerek oluşturulan logotype’lar ve alfabetik formlara sembol ya da sayı eklenerek oluşturulan logotype’lardır.
Bubuçi 