Birçok firma, farklı renk ve tonları ile piyasadadır. Bu bölümde, alanında başarılı ve tanınırlığı yüksek firmalar renk (kırmızı, mavi, mor, pembe, sarı, turuncu, yeşil, siyah) kategorilerine ayrılarak incelenecektir.
Kırmızı; tepkisel, uyarıcı ve dirilik kazandırıcı, yönlendiren bir renktir. İçgüdüsel kazanma duygusuna sahiptir. Kırmızı, siyah üzerinde, şiddet ve ateşi temsil etmektedir. Fark edilebilme özelliğini taşır. Parlaklığı nedeniyle kırmızı, tahrik edici ve uyarıcı özelliği sebebiyle erotizm ile bağdaştırılmakta ve pazarlama iletişimi faaliyetlerinde yoğu olarak kullanılmaktadır. Bu sebepledir ki kırmızı, özellikle dürtüye yönelik satın alımlara uygun düşmektedir. Kırmızının bu bilinçaltı çağrışımının görsel öğelerle desteklenmesi sonucunda, satın alma sürecinde etkisinin kaçınılmaz olacağını söylemek mümkündür.
Enerji ve heyecan veren bir renk olduğu tespiti ile ülke bayraklarının birçoğunda hâkim renk olduğunu da anlamak mümkündür. Kırmızının bu özelliklerini göz önünde bulundurduğumuzda birçok fast food firmasının, mağazaların ve satış şirketlerinin amblem ve logosunda görmenin kaçınılmaz olduğunu söylemek gerekir (Görsel 3).
Görsel 3. Kırmızı Renkli Amblem ve Logo Örnekleri
Gelenek ve kalıcı değerleri yansıtan mavi, geçmişi koruma eğiliminde olması; zarafet, hassasiyet, temizlik hissi vermesi; denizi simgelemesi ve en soğuk renk olması gibi etkileri taşır. Süt ve süt ürünleri de sağlıklı fakat şişmanlatıcı olmadıklarını anlatmak için mavi ve yeşili kullanmaktadırlar. Mavi renk, sınırsızlık, sonsuzluk, sessizlik, soğukluk, sakinlik, şeffaflık, barış ve güveni simgeler. Koyu mavi ise saygınlığı, güçlülüğü anlatmaktadır. Lacivert ise fiziksel açıdan saygınlığın tutuculuğun bir ifadesi olup, düzeni temsil eder. Toplumsal anlamda onur, zenginlik, düzen, klasik görüş ve statüyü anlatır. Bu nedenle sıklıkla mavinin tamamlayıcısı olarak kullanılmaktadır.
Görsel 4. Mavi Renkli Amblem ve Logo Örnekleri
Mavi renk, sıklıkla banka logolarında görülmektedir. Bankaların bu rengi kullanmaların sebebi, insanları rahatlatıp sakinleştirerek, huzurlu bir biçimde paralarını kullanmalarını sağlamaktır. Mavi ve tonları erkek rengi algısından dolayı sıklıkla erkek bakım ürünlerinde ve otomobillerde kullanılır. Mavi renk, yüksek teknolojili izlenimi vermesinden dolayı elektronik cihazlarda kullanılmaktadır. Güvenli olması dolayısıyla bir çok sigorta şirketi ve bankaların, dayanıklılık izlenimi verdiği için tüketim malzemeleri ve ev aletleri firmalarının amblem ve logo tercihlerinde sıklıkla görmekteyiz (Görsel 4).
Kırmızı ve mavi rengin etkilerini ortaya koyan en güzel örnek 1980 olimpiyatlarıdır. Ruslar kendi oyuncularının odalarını kırmızıya, rakip oyuncuların odalarını ise maviye boyamışlardır. Kırmızı renk heyecanlandırıp enerji vererek harekete sevk ederken, mavi renk güven duygusu hissettirip rahatlatır ve sakinleştirmektedir.
Kırmızı ve mavi renklerin karışımından oluşan mor renk asaletin, lüksün ve zenginliğin sembolüdür. Mor, gizem, lüks, asalet, zenginlik, soyluluk ve özgürlük algılarını oluşturur. Bunlara ek olarak mor renk, hüzün, duygusallık, tutku, yalnızlık, düş kırıklığı, huzursuzluk ve erotizmi simgeler; nevrotik duyguların ortaya çıkmasını sağlar, hayale daldırır.
Görsel 5. Mor Renkli Amblem ve Logo Örnekleri
Mor renk satış tekniklerindeki kullanımında, mistik bir karakteristiğe sahiptir. Çekici ve duyarlı bir renk olması nedeniyle, ürün kalitesini niteleyen bir özelliğe sahiptir. Unutulan çocukluk yıllarını akla getiren, rüya ve fantezi dünyası ile ilişkilendirilen leylak rengi ise, kısmen duygusallık taşıması nedeniyle, anne sevgisi gibi bir sevgiyi iletme amaçlı olarak kullanılabilmektedir. Genellikle bayanlara ve kız çocuklarına yönelik ürünlerle ilgili amblem ve logolarda tercih edilen renktir (Görsel 5).
Ayrıca pembe renk, şekerleme ve gülleri çağrıştırmaktadır. Tatlı ve romantik bir yumuşaklığı vardır. Kız bebeklerin rengi oluşundan dolayı kadınsallık ve sevgi imgeleriyle bütünleştirilmektedir. Yumuşaklık ve yakınlık hissi vermektedir. Ayrıca belli ürünlerin bebeklere yönelik olduğunu hissettirmek için kullanılmaktadır.
Sarı, parlak olması nedeniyle sınırları genişleterek, objeye daha geniş izlenimi vermektedir. Diğer renklerle kullanıldığında kontrast etkisi yaratabilen, temel duyguları doyuran, kolay tanınma ve onaylanma niteliklerine sahip, keyif veren, yaşayan ürün imajı verir. Soluk sarı, turuncu ve kırmızı kadar olmasa da çarpıcı bir renktir. Maddenin en yüksek değerini ifade eden altın sarısı ise; ayrıcalıklı ve pahalı bir izlenim yaratması amacıyla kullanılmaktadır. Sarı rengin dikkat çekici, berrak ve sıcaklık etkisinden dolayı birçok firmanın amblem ve logosunda karşımıza çıktığını görmekteyiz (Görsel 6). Özellikle yeni, modern ve çekici bir etki oluşturulmak istendiğinde turuncu kullanımı doğru bir tercihtir.
Görsel 6. Sarı Renkli Amblem ve Logo Örnekleri
Eril renk kırmızı ve saflığın, temizliğin ve doğallığın sembolü sarı ile karışımından oluşan turuncu, ailevi duygulara da etki etmektedir. Arkadaşça ve neşeli hissettirmesinden dolayısıyla gençlere yönelik hedef kitlesi olan firmalar tarafından kullanılmaya uygundur. Güven duygusu vermesi ile bazı kamu kurum ve kuruluşların tercih edilirken bazı bankalarda renklerini turuncu olarak belirlemişlerdir (Görsel 7).
Görsel 7. Turuncu Renkli Amblem ve Logo Örnekleri
Gençlik ve umudun yanı sıra kıskançlığı ve geçiciliği de ifade etmektedir. Sarının eklenmesi, yeşile kuvvet ve neşeli bir karakter kazandırmaktadır. Maviye yakın yeşil ise; ciddi ve kaygılı anlatımlara uygun olmasıyla birlikte, manevi yaşamı simgelemektedir.
Yeşilin sağlık ve doğallığı yansıtmasından dolayı sıklıkla süt ürünlerinin, light ürünlerin ve yiyecek firmalarının, güven duygusu uyandırmasından dolayı ise bir çok banka ve finans şirketlerinin amblem ve logo tasarımlarında görmek mümkündür. Çevre dostu imajı vermek isteyen firmaların da sıklıkla tercih ettiği renktir (Görsel 8).
Görsel 8. Yeşil Renkli Amblem ve Logo Örnekleri
Satış teknikleri açısından doymuşluğun ve parlaklığın en üst noktasını yansıtması sebebiyle siyah renk, amblem ve logo tercihlerinde seçkin bir izlenim oluşturmaktadır. Ürüne evrensel ve erkeksi bir kişilik vermektedir. Belirleyici özelliği sebebiyle siyah, etrafında konumlandırılan rengin özelliklerinin tüm açıklığıyla görülmesini sağlamaktadır. Ciddiyet, tarafsızlık ve kendine güveni simgelemesi dolayısıyla uluslararası birçok şirketin amblem ve logosunda yer almaktadır. Siyah renk, firmanın tanınır ve kurumsal olduğu izlenimini vermektedir (Görsel 9).
Görsel 9. Siyah Renkli Amblem ve Logo Örnekleri
Özetle yapılan incelemeler göstermektedir ki amblem, logo ve logotype çalışmaları gerçekleştirilirken genel tasarım kurallarının yanında kendine özgü bazı kuralları da içermektedir. Ancak bütün bu kurallardan daha önemli olan, doğru renk kullanımıdır. Rengin tüm tasarım kurallarının üstünde bir etkisi olduğu ortadadır. Rengin fiziksel etkilerinin dışında psikolojik etkileri ile de hem bilinç halimizde bazı değişikliklere, hem de bilinçaltımıza etki ederek belli bir süre sonra ortaya çıkabilecek bazı etkilere destek olduğu bilinmektedir. Bu nedenle amblem, logo veya logotype tasarımcısı firmanın isteklerinin dışında hem hedef kitlenin renk tercihlerine hem de kültürel ve coğrafi renk tercihlerine önem vermelidir. Yapılan birçok araştırma göstermektedir ki insanların tercihlerinde renk faktörü çok önemli bir yer almaktadır. Bazı sektörler için artık ortak renk algısının oluştuğunu yapılan incelemelerde görmekteyiz. Amblem, logo veya logotype tasarımlarında renklerin doğru tercihleri, firmanın tanınırlığını ve akılda kalıcılığını arttırırken müşterilerine de mesaj vermektedir. “Beni tercih ederseniz mutlu olursunuz”, “Ben daha sağlıklı ürünler üretirim”, “Ben daha teknolojiğim” gibi. Bunu doğru kullanan birçok firmaya marka bilincini yerleştirmede büyük desteği olmaktadır. Kısacası firmanın karakterini ortaya koymaya da katkısı son derece fazladır.
Son olarak bakıldığında doğru renk tercihinin firmalara birçok konuda destek olacaktır. Bu nedenle grafik tasarımcılar amblem, logo veya logotype tasarımı yaparken en başta çalıştıkları sektörde oluşmuş bir renk algısı olup olmadığını inceledikten sonra bulundukları toplumun tercihlerini gözden geçirip, hedef kitlenin tercihleri ve firmanın karakteri ile harmanlayarak renk psikolojinin de yardımı ile en doğru renkleri bularak tasarımında hangi renk veya renkleri kullanacağına karar vermelidir.
Bubuçi 