Gazete Sayfa Tasarımı

Gazete sayfa tasarımında birinci sayfa;

Gazete birinci sayfası gazetenin kimliği ve vitrinidir. Birinci sayfa tasarımı gazetenin farklılığını yansıtır. Gazete tasarımında birinci sayfa aynı zamanda gazetenin tüm içeriğiyle ilgili kısa bilgileri yansıtabilen, okuru bu görüntüsüyle etkileyebilen bir yansımadır, bir aynadır.

Sayfa düzenlemenin genel kuralları;

Sayfa düzeni göründüğü kadar kolay değil aslında oldukça karmaşık, zor ve özen gösterilmesi gereken, genel kuralları olan bir iştir. Sayfa tasarımı/mizanpajın kuralları sübjektiftir. Tasarımda dört önemli unsur hep göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar; sadelik, kontrast, denge, uyum ve bütünlüktür.

–  Gazete sayfası tasarımında, tipografi ve grafik kurallara mutlaka uyulmalıdır.

–  Günlük haber akışına göre mizanpajda her gün değişik uygulamalar sergilenir.

–  Mizanpajın amacı, en iyi gazeteyi, yayını okura sunmaktır.

–  Mizanpaj sadece güzel bir şey yaratmak değildir, aynı zamanda okura bilgi akışını en iyi, en etkin bir şekilde iletmektir.

–  Mizanpaj ve yayın içeriği uyumlu, ayrılmaz bir ikilidir.

Unutmayalım, gazete tasarımında değişmeyen hiçbir kural yoktur. Genellikle, genel tasarım ilkelerine uyumdan yola çıkılır ancak gazete sayfa tasarımcısı yaratıcılığının tüm özelliklerini sayfalarına yansıtır. Önemli olan o toplumda kabul görmüş, alışkanlık yaratmış genel gazete formatlarından çok uzaklaşmamaktır.

Bir tasarım/mizanpaj biçimi: Modüler Mizanpaj;

Eski, geleneksel uygulamalar da kullanılan akar haber dizilişi yerine blok çalışma biçimi olan modüler mizanpaj daha kullanışlıdır. 

–   Modüler mizanpaj blok çalışmayı gerektirir,

–   Blok çalışmada genellikle dikdörtgen blok kullanılır.

–   Kare bloklar sayfa tasarımında monotonluk yarattığı için pek tercih edilmez.

–   Modüler sayfa tasarımında gerektiğinde paket halindeki, haber, bloklar kolaylıkla değiştirilebilir.

–   Bu tarz sayfa tasarımı okura rahat okunabilir bir gazete sunar. Okur haberler arasında kolaylıkla dolaşır, haberin devamını aramak zorunda kalmaz.

–   Modüler sayfa tasarımı düzenli bir mizanpaj görüntüsü yaratır.

–  Modüler sayfa tasarımı; yatay ve dikey modüller olmak üzere iki şekilde uygulanır.

–   Yatay ve dikey modüllerin aynı anda, birlikte kullanımı sayfaya canlılık, görsel güzellik ve dinamizm kazandırır.

–   Modüler sayfa tasarımında/mizanpajında kısa haberler dik, uzun haberler ise yatay olarak verilir.

Yatay ve dikey modüller biçimindeki sayfa tasarımı/mizanpaj tercihleri genellikle coğrafi mimari ile doğru orantılı ve ilgilidir. Kısacası mizanpajın kültürel niteliğinin var olduğu ve tasarım biçimini etkilediği söylenebilir.

Sayfa tasarımında kullanılan yardımcı elemanlar;

– Spot haberler; Okurun ilgisini çekmek için iç sayfalardaki ana haber veya haberlere yönlendirmek için kullanırlar.

 Birinci sayfada, iç sayfadaki haberi açıklamak için kullanılırlar. Spotlar yazılırken farklı tipografi özelliklerle yazılmalı ve genel haberlerden ayrı bir grafik tasarımla kurgulanmalıdırlar.

– Çizgiler, çerçeveler; Haberleri birbirinden ayırmak ve sayfada görsel farklılık yaratmak için değişik kalınlıklarda punto ölçüleriyle kullanılırlar.

 Görsel anlamda ve haberleri ayırmak için kullanılan çizgi ve çerçeveler olabildiğince seçilerek ve az sayıda kullanılırlar. Çizgi ve çerçeve tekrarı sayfa tasarımında monotonluğa yol açabilir.

– Zeminler; Görsel farklılık için kullanılan zemin renkler ince veya değişik kalınlıktaki çerçevelerle belirtilirler. Sayfa tasarımında zemin seçimlerine de özen gösterilir. Genelde açık tonlardaki zemin renkleri tercih edilir. En yaygın kullanılan zemin rengi ise %5 veya %10 değerindeki gri zeminlerdir.

Gazete tasarımında tipografi;

Günlük bir gazetenin yaklaşık %80’i tipografi/yazı, %20’si ise fotoğraf ve görsel malzemedir. Yazı karakterleri/ fontlar gazetenin kurumsal kimliğine göre seçilmeli, çok çeşitli font kullanımı görsel zenginlik sağlıyor gibi görünmesine karşın, gazete tasarımında karmaşıklığa yol açar, okuma zorluğu yaratabilir. Gazete tasarımında kullanılan yazı büyüklüklerinde (punto) belli bir standart oluşturulmalı ve genelde gazete okurunun göz alışkanlığı olan puntoda fontlar kullanılmalıdır.

Gazete tasarımında içerik zenginliğinin yanı sıra mesaj iletmede en etkin olan unsurlar başlıklardır.   

Sayfa tasarımı aşamaları;

Gazete sayfa tasarımcısı tasarıma / mizanpaja başlamadan önce haber merkezi toplantısında belirlenen sayfa tasarım malzemelerini gözden geçirir. Sayfa düzenleme malzemelerinin en güncel olanı ve en önemlisi, gazete sayfalarına yerleşecek olan haberler ve bu haberlerle ilgili olan görsellerdir. Sayfa tasarımcısı, bilinen klasik ismiyle “teknik sekreter” ilk iş olarak mizanpajını yapacağı sayfada kullanacağı malzemeleri tasnif eder.

Bu tasnif sıralamasında ilk yapılan, sayfada kullanılacak olan mizanpaj / sayfa düzenleme malzemelerini; 

1)   Sabit, ölçüsü değişmeyen sayfa elemanları;

Bu elemanlar; Genel anlamda, günlük bir gazetede her gün yer alan, ölçüleri değişmeyen ve hemen hemen her gün aynı ölçülerde ve aynı yerde kullanılan, maktu ilanlar, kampanya ilanları, baş yazı, köşe yazısı, gazete ile ilgili genel anonslar, kuponlar ve doğal olarak da gazete logosudur.

2)   Değişken, hareketli ve ölçüleri değişken olan, güncel sayfa elemanları;

Bu elemanların en önemlisi gazetenin okura taşımakla yükümlü olduğu günlük haberler ve bu haberlerle ilgili olarak kullanılması gereken görsel malzemelerdir (fotoğraf, resim, grafik ve karikatür vb. gibi).

Tasnif işlemi yapıldıktan sonra öncelikli olarak eldeki sabit sayfa elemanları, sayfa planı üzerinde, genelde, her gün kullanıldıkları yerlere yerleştirilirler. Bu işlemle, günlük gazete sayfası üzerinde kullanılacak tasarım elemanlarından değişken, hareketli, güncel sayfa elemanlarına / güncel haberlere ait alanlar da ortaya çıkarılmış olur. Sayfa planı üzerinde sabit sayfa elemanlarından arta kalan alanlara güncel haberlerin yerleştirilme işlemi için ikinci aşamaya geçilir.

İkinci aşama olarak, teknik sekreterin, gazete mizanpajında genel olarak kullanılan uygulama biçimlerinden hangisini uygulayacağına karar vererek sayfa tasarımına / çizimine başlamasıdır.

• Manşet uygulamalı sayfalar;

Genelde kullanılan uygulama biçimidir. Önem sırasına göre kurgulanarak haberler (en büyüğünden, küçüğüne doğru) logotype’ın hemen altından başlamak üzere sayfaya yerleştirilir.

Genel tanımlama olarak manşet haber en üstte, en büyük alan ve başlık boyutuyla kullanılan haberdir. Manşet uygulamalı sayfada en önemli ve büyük haber en üstte logotype’ın hemen altındadır. Habere sayfa planı üzerinde önemine göre alan verilir ve ana başlığı büyütülür. Diğer haberler önemine göre manşet haberden aşağıya doğru büyükten küçüğe sıralamasıyla yerleştirilir.

• Sürmanşet uygulamalı sayfalar;

Bu uygulama biçimi ise, büyük toplulukları ilgilendiren yaşamsal ve önemli toplumsal olaylar (savaş, salgın hastalık, doğa olayları, toplu hareketler vb. gibi) sırasında gazetelerin başvurdukları bir uygulama biçimidir. Genel anlamıyla en yukarıda ve en üstte verilen haberden daha da önemli bir olayı gazete ile okura iletilmesine olanak veren ve sıkça kullanılmayan bir uygulama biçimidir. Ancak, ülkemizdeki gazetelerin genel olarak kullandıkları bir uygulama biçimi haline dönüşmüştür.

Sürmanşet uygulama biçiminde günün önemli haberi olağandan büyük başlıkla ve gazete logotype’ı aşağı kaydırılarak üzerinde kullanılır. Sürmanşet uygulamada gazete logotype’ı en çok gazete sayfasını enine olarak ortada ikiye bölen katlama noktasına kadar indirilir. Sürmanşet olarak kullanılacak haberler logotype’ın üzerinde yer alır. Sürmanşet uygulama sırasında özel anlaşmalı olarak alınan başlık yanı maktu ilanlar, logotype’la birlikte aynı hizada kullanılmak üzere aşağıya kaydırılır. Ancak genelde sürmanşet uygulamalı sayfalarda başlık yanına maktu ilan alınmaz.