Kullanıcı Deneyimi Kavramının Tarihsel Gelişimi

Günümüze kullanıcı deneyimi olarak gelen bu süreç, insanın iş ve üretim odaklı olarak çalışma ortamı ve makineler ile etkileşimini iyileştirme çabalarıyla başlamıştır. Tasarımda insana öncelik vermeye, dünyayı onun gözlerinden görmeye ve onun duyularıyla hissetmeye götüren süreçte insan odaklı tasarım yaklaşımı ile kullanılabilirliğe odaklanan bir dönem yaşanmıştır. Bu dönemin ardından bilgisayar ve internet teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte, sonuç odaklı çalışmalardan süreç odaklı çalışmalara dönüşüm gerçekleşmiştir.

“Kullanıcı Deneyimi” ifadesi ilk olarak 1986 yılında Donald Norman ve Stephen Draper tarafından kaleme alınan “Kullanıcı Odaklı Sistem Tasarımı: İnsan-Bilgisayar Etkileşiminde Yeni Yaklaşımlar (User Centered System Design: New Perspectives on Human-Computer Interaction)” kitapta “kullanıcının deneyimi” (user’s experience) şeklinde kullanılmıştır.

90’lı yıllara kadar insan-bilgisayar etkileşimi alanında “Kullanıcı Odaklı Tasarım” ile uğraşanların kullandığı bu kavram, ilk olarak 1993 yılında Donald Norman’ın kendisini Apple firmasında “Kullanıcı Deneyimi Mimarı” unvanı ile nitelemeye başlamasıyla birlikte popüler hâle gelmiştir. Kavram olarak “Kullanıcı Deneyimi” ifadesi ise 1995 yılında “İnsan-Bilgisayar Etkileşimi (Computer-Human Interaction)” konferansında Donald Norman ve arkadaşlarına ait bir bildiride uygulama arayüzleri ile ilgili olarak kullanılmıştır. Norman bu terimi, kullanıcı arayüzü ve kullanılabilirlik kavramlarının, kişinin etkileşim içeren sistemle olan deneyiminin tüm yönlerini kapsamadığından dolayı kullandığını ifade etmiştir.

2000’li yıllara kadar etkileşim tasarımının konusu içinde yer alan kullanıcı deneyimi kavramı ürün tasarımında ve ürün geliştirmede yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Sadece tasarım disiplininden değil; psikoloji, etnografya ve felsefe gibi pek çok farklı disiplinlerden konuya yönelik yaklaşımlar söz konusu olmuştur.

Kavrama yönelik en kapsayıcı tanım ise 2010 yılında ISO (International Organization for Standardization) tarafından “kullanıcının bir ürün, hizmet, çevre ya da tesis ile etkileşimde olduğu zamana ait deneyiminin tüm yönleri” şeklinde yapılmıştır.

Günümüzdeki kullanıcı deneyimi ile ilgili çalışmalar, kullanıcı deneyiminin ne olduğu ve ürünü/hizmeti tasarımlarken bu deneyimin nasıl uygulanabileceği üzerine gerçekleştirilmektedir. Tasarımın, doğru problemi çözüp çözmediği ve buna bağlı olarak kullanıcıya etkili ve yerinde bir hizmet sunup sunmadığı, kullanımının estetik açıdan keyif verici ve duygusal açıdan tatmin edici olup olmadığı önemlidir. Süreç grafik, etkileşim, endüstriyel tasarım çevresinde bütüncül bir yaklaşımla tasarımlanmalıdır.

Burcu Aramacı tarafından yayımlandı

14 Mayıs, İstanbul doğumluyum. Anadolu Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri mezunu, alaylı tasarımcıyım. Uzun yıllardır da tasarım alanında ilerlemekteyim. Bu blogda kişisel yazılarıma, okuduğum kitaplara, gezdiğim yerlere, izlediğim filmlere, mesleki tecrübelerime ve ilgi alanıma giren diğer kategorilerdeki yazılara rastlayacaksınız. Kendi bildiklerimi, bulduklarımı, doğruları, yanlışları, iyiyi, kötüyü başkaları ile paylaşmak için bu blogu açtım ve yazıyorum. Okuyanlara veya okuyacak olanlara, şimdiden teşekkür ederim... Öptüm❤️

Yorum bırakın