Kullanıcı Merkezli Görüşler

Kullanıcı merkezli görüşler insanların ihtiyaçlarını tanımlamaya yönelik olarak ihtiyaçların tasarım tarafından karşılanmasını deneyimin gerçekleşmesi adına yeterli görülmektedir. Kullanıcıyı merkez alan bu görüşte insanların ne düşündüğü (fikirleri, inançları, davranışları, beklentileri), insanların ne yaptığı (davranışlarının yapısı, rutinleri, anlamları ve kimlikleri) ve insanların ne kullandığı (çevreleri, eserleri, insanların ne düşünecekleri ve bunların ne yapacaklarına etkisi) ile ilgilenen deneyim merkezli tasarımlar gerçekleştirilmektedir.

Bu görüşte genellikle ürün geliştiriciler tasarlayacakları ya da tasarladıkları ürünlerin kullanıcılar tarafından nasıl algılandığı ile ilgilenmektedir. Kullanıcıların ihtiyaçlarını tanımlamaya yönelik olan bu görüş, onların ürün ya da hizmet ile girdiği etkileşimlerin her yönü pek çok farklı disiplinden yaklaşımı bir araya getirilerek incelemektedir. Kullanıcı merkezli yaklaşım kullanıcının ihtiyaçları karşılandığı sürece deneyimin gerçekleştiğini varsaymaktadır. Bu açıdan bu yaklaşımda kullanıcıların ihtiyaçlarının keyifli bir biçimde karşılanması önemlidir.

İnsanların ürün ya da hizmetlerden edinebilecekleri keyif Jordan (2002) tarafından fizyo, sosyal, psiko ve ideo keyif şeklinde dört başlıkta değerlendirilmektedir. Fizyo keyif ile duyularla algılanan çoğunlukla görsel özellikler aracılığı ile kullanıcıya keyif yaşatan unsurlar ele alınmaktadır. Tasarımın görsel unsurların yanında ürün ya da hizmetin yapısına bağlı olarak ses, dokunma ve koklama gibi farklı duyulara keyif veren unsurları da içermektedir. Kullanıcıların diğerleriyle etkileşime girmesi sonucunda ortaya çıkan keyifler sosyal keyif kapsamaktadır. Kullanıcının nasıl algıladığından çok çevresi tarafından algılanış biçiminin onda bıraktığı izlenim önemlidir.

Zihinle ilgili olan psiko keyif ise daha çok kullanıcıların, karşılaştıkları zorluklarla baş etmeye çalışması, öğrenmesi ve problem çözmesi gibi durumların ödüllendirilmesi şeklinde değerlendirilmektedir. Son olarak ideo keyif, kullanıcı için önemli olan değerleri yansıtan ürünlerin bu değerlerle kişiye sunduğu keyifleri kapsamaktadır. Bu amaçla kullanıcıyı merkeze alan bu tasarım anlayışı insanların ne düşündüğü (fikirleri, inançları, davranışları, beklentilerı), insanların ne yaptığı (davranışlarının yapısı, rutinleri, anlamları ve kimlikleri) ve insanların ne kullandığı (çevreleri, eserleri, insanların ne düşünecekleri ve bunların ne yapacaklarına etkisi) ile ilgilenmektedir.

Kullanıcıların ürün ya da hizmetle olan etkileşimi amaç ve faaliyet odaklı olarak farklılaşabilmektedir. Kullanıcılar ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak tasarımların amaçlarının gerçeklemesiyle ilgilenmektedir. Faaliyet odaklı yaklaşımda ise daha çok işlevinden çok keyif ve eğlence yönü ön plana çıkmaktadır. Bu sebeple amaca yönelik yaklaşımda psiko keyif odaklı olarak kullanıcıyı rahatsız etmeyen deneyim sunmak önemli iken, faaliyet odaklı yaklaşımda heyecan verici, keyifli ve ilgi çekici deneyimler yaşatmak gerekmektedir. Kullanıcı deneyiminin doğru bir şekilde algılanabilmesi tasarımcıların tasarladıkları ürünlerin kullanılabilirliklerinin ötesinde düşünebilmeleriyle mümkündür. Bu ise ancak gerçekleştirilecek detaylı bir etnografik araştırma ile mümkündür. Bu noktada kullanıcı deneyimi ürünün kullanılabilirliğinin ötesinde, kullanıcıların psikolojik ihtiyaçlarını karşılayan unsurları da içermesi gerekmektedir. Bu sebeple tasarımcılar amaca yönelik unsurların yanında kullanıcılardan algıları, gizli ihtiyaçları, inançları ve duyguları gibi psikolojik bilgileri de elde etmek durumundadır.

Kullanıcı deneyimi tasarımı açısından bu yaklaşım ürün ya da hizmetin kullanılabilirlikle ilgili boyutunda sağladığı yararlılık, kullanıcının algısına bağlı olarak görsel açıdan estetik ve duygusal yönden cazip ama onun alışkanlıklarına uygun deneyimleri tasarımlara yansıtmamıza odaklanmaktadır.

Burcu Aramacı tarafından yayımlandı

14 Mayıs, İstanbul doğumluyum. Anadolu Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri mezunu, alaylı tasarımcıyım. Uzun yıllardır da tasarım alanında ilerlemekteyim. Bu blogda kişisel yazılarıma, okuduğum kitaplara, gezdiğim yerlere, izlediğim filmlere, mesleki tecrübelerime ve ilgi alanıma giren diğer kategorilerdeki yazılara rastlayacaksınız. Kendi bildiklerimi, bulduklarımı, doğruları, yanlışları, iyiyi, kötüyü başkaları ile paylaşmak için bu blogu açtım ve yazıyorum. Okuyanlara veya okuyacak olanlara, şimdiden teşekkür ederim... Öptüm❤️

Yorum bırakın