İyi bir etkileşim tasarımıyla karşılaştığımızda bunu hemen hissetsek de etkileşim tasarımının ne olduğunu cevaplamak biraz zordur. Bunun nedeni etkileşim tasarımının disiplinler arası yapısından kaynaklanmaktadır. Etkileşim tasarımı insan bilimlerinden, endüstriyel tasarıma, mimariden, görsel tasarıma pek çok farklı disiplin ile belirli ortak noktalarda buluşmaktadır.

Etkileşim tasarımının henüz kabul görmüş genel geçer bir tanımı oluşmamıştır. Farklı kaynaklarda yer alan tanımlamalarda ortak noktalar yer almakla birlikte, farklı açıklamaların bulunduğu da görülmektedir.

Etkileşim Tasarımı Kavramı

Etkileşim tasarımı kapsamında mekanik veya analog aletlerle insan etkileşimini ya da çevre yahut mekân ile insan etkileşimini tasarımlamak mümkün olsa da özellikle son on yılda, etkileşim tasarımının “giderek karmaşıklaşan sayısal teknolojilerle insan etkileşimine”  yoğunlaştığı gözlemlenir. Bu bağlamda etkileşim tasarımının tanımında teknoloji merkezli görüş, davranışçı görüş ve sosyal etkileşim tasarımı görüşü olmak üzere üç ana akımdan bahsedilebilir.

Teknoloji merkezli görüşe göre, etkileşim tasarımcıları teknolojik araçları özellikle de dijital olanları daha kullanışlı, daha hoşlanılan ve kullanımı keyifli bir hâle getirirler. Mühendis ve programcıların geliştirdiği ham tasarımı alıp,  insanların kullanmaktan hoşlanacağı ürünlere dönüştürürler.

Davranışçı görüşe göre, etkileşim tasarımı sistemlerin, çevrenin ve ürünlerin davranışlarını tasarlamakla ilgilidir. Bu görüş, işlevsellik ve geri bildirime odaklanır. Ürünün nasıl davranacağı ve kullanıcıların yaptıklarına nasıl geri bildirim vereceği etkileşim tasarımıyla şekillendirilir.

Sosyal etkileşim tasarımı görüşü, etkileşim tasarımı konusunda en geniş perspektifi sunan görüştür. Etkileşim tasarımı, insan ve ürün arasındaki iletişimi kolaylaştırmak etrafında yoğunlaşır. Bu bakış açısında, herhangi bir teknoloji veya nesne ile insan arasında olan iletişim etkileşim tasarımının konusudur. Söz konusu iletişim pek çok kullanıcının aynı anda etkileştiği farklı formlar olabilir.

Etkileşim tasarımının odağında kullanıcı davranışları bulunmaktadır. Sadece ürün kullanımını değil, ürün üzerinden verilecek hizmetlerin tasarımını da kapsamaktadır. Etkileşim tasarımı ürün ya da sistemin görünüşü ile ilgili olduğu kadar, nasıl davranacağı ile de ilgilidir. Nasıl kullanılır, nasıl görünür, nasıl hissedilir gibi sorulara da cevap arar. Hem biçimin hem de kullanımın estetiğini çalışır. Amacı; faydalı, arzu edilir ve erişilebilir tasarımlar ortaya koymaktır. Etkileşim tasarımı, insanların belli amaçlarını yerine getirmek için etkileşimde bulunduğu ürünlerle olan deneyimini şekillendirmesidir.

Etkileşim tasarımı, Amerika Birleşik Devletleri merkezli Etkileşim Tasarımı Kuruluşu (Interaction Design Association) tarafından, etkileşimli ürünlerin davranışlarını ve onları kullanan kişilerle olan iletişimini tanımlayan profesyonel disiplin olarak tanımlanmaktadır. Etkileşim tasarımı bir terim olarak, ilk kez 1980’lerde Bill Moggridge ve Bill Verplank tarafından kullanılmıştır. Etkileşim tasarımı terimini ilk ortaya koyan iki profesyonelden birisi olan Bill Moggridge, bu disiplini çok genel bir tanımla, sayısal ve etkileşimli olan her şeyin tasarımı olarak nitelemektedir. “Etkileşimli” ve “dijital” olan her şey nesneleri, hizmetleri ve deneyimleri içermektedir. Etkileşim tasarımının bu tanımı, insan-bilgisayar etkileşimini, bilgisayar bilimlerini, sosyolojiyi, antropolojiyi ve tasarım süreçlerini kapsar. Verplank ise etkileşim tasarımını insan kullanımı için tasarım yapma olarak tanımlamaktadır. Verplank’a göre etkileşim tasarımının “Nasıl yapılır”,  “Nasıl hissedilir” ve “Nasıl bilinir?” olmak üzere üç temel soruya cevap vermesi gerekir. “Nasıl yapılır” sorusu temel olarak dünya ile nasıl bir etkileşimde bulunulduğu ile ilgilidir. “Nasıl hissedilir?” sorusu ile kullanıcının ürüne karşı hareketlerinde nasıl geri dönüş aldığının ortaya çıkarılmasını amaçlamaktadır. “Nasıl bilinir?” sorusu, kullanıcının sistem içerisinde kendisini konumlandırmasını yağlayacak gerekli yönlendirmelerin yapılması ile ilgilidir.

Etkileşim tasarımı pratiğinin kullanışlı,  faydalı ve arzu edilir ürünlerin tasarımında giderek artan önemde bir role sahip olmaya başladığı görülmektedir. Bu kapsamda, doğru bir şekilde tasarımlanmış etkileşimin; firmaların gelirlerini arttırması, üretim maliyetlerini düşürmesi ve müşterilerini daha çok tatmin etmesi beklenir.