Grafik tasarım, tasarımcıların çalışmalarını etkileyen ve toplumun geneline yansıyan estetik eğilimlere tabidir. Bu nedenle, grafik tasarım süreci, yeni yaratıcı olanaklar, grafik problemlere çözüm önerileri ve yeni araçlar geliştirmekte; bunun doğal bir sonucu olarak da yeni üsluplar ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda dijital platformda sıklıkla görülen flat tasarıma da pek çok teknoloji ürününde karşılaşmak mümkündür.
İngilizce kökenli flat teriminin Türkçe karşılığı düzdür. Türk Dil Kurumu (TDK) düz kelimesini birkaç farklı şekilde tanımlamıştır. TDK’ya göre düz kelimesi, yatay durumda olan, eğik ve dik olmayan, kıvrımlı olmayan, doğru, stabil olan, yüzeyinde girinti çıkıntı olmayan, yalın, sade, süssüz, çizgisiz, desensiz ve tek renkli olan gibi farklı şekillerde tanımlanmıştır. Flat tasarım yaklaşımı ile birlikte gölge ve kabartma gibi efektler kullanılmazken daha çok geometrik şekiller, düz renkler ve serifsiz yazı karakterlerinin kullanıldığı gözlenmektedir.
Günümüz dünyasında hemen herkesin internet kullanması, mobil cihaz kullanımının giderek yaygınlaşması ve internet teknolojilerinin ilerlemesi ile son yıllarda sıkça karşılaşılan flat tasarımların bazı belirgin özelliklerinin olduğu söylenebilir. Bu özellikleri, efektlerden arınmış olması, üç boyuttan uzak olması, sade olması, canlı renklere sahip olması ve bu özelliklerle uyumlu tipografik uygulamalara sahip olması şeklinde sıralamak mümkündür.
Zaman kavramının insanlar için önemli olduğu düşünüldüğünde, insanların internet sitelerinde, basılı veya diğer görsel materyallerle olabildiğince az zaman geçirmek isteyebilecekleri düşünülebilir. Bu noktada iletişimi hızlandıracak nitelikli tasarımlara ihtiyaç olduğunu söylemek mümkündür. En önemli özelliği karmaşıklıktan uzak, sade ve basit görünüme sahip olan flat tasarımların yaygınlaşması olağan bir durum olarak yorumlanabilir. Ayrıca, flat tasarımlarda animasyon, efekt ve üç boyutlu görsel tasarım unsurlarının kullanılmaması internet ve dijital ortamlarda bazı avantajlar sağlayabilmektedir. Örneğin, internet kullanıcıları, flat tasarıma sahip olan bir web sitesinde daha hızlı bir şekilde gezinebilmektedirler.
Öte yandan, bu araştırmanın temelini oluşturan flat tasarım üslubunun günümüz bilgisayar ve mobil cihazlarında yaygın bir şekilde kullanıldığı hipotezinden yola çıkılarak, ekran tasarımı kavramının da ele alınması gerektiği düşünülmektedir. Ekran tasarımı, bir ekranda veya bir ekran aracılığıyla aktarılan mesajı tanımlar. Söz konusu ekran bir bilgisayar monitörü, bir cep telefonu, bir dijital ajanda veya benzeri bir elektronik cihaz olabilir. Ekran tasarımlarının biçim ve içeriği güncel teknolojik duruma ve ekranın teknolojik özelliklerine göre değişiklik gösterebilmektedir. Ekran tasarımlarının basılı tasarımlara kıyasla farklı fiziksel ölçütlere sahip olması nedeniyle ekranın büyüklüğü, çözünürlüğü, piksel değeri, oranı, yatay ve dikey kullanımı gibi değişkenler tasarımı doğrudan etkileyebilmektedir.
Flat tasarım üslubunun birlikte anıldığı akımlardan biri de Minimalizm’dir. 1960’ların sonunda Amerika’da ortaya çıkan Minimalizm’in temel özelliği, yalın olmasıdır ve birçok sanat disiplinini etkilemeyi başarmıştır. Mimariden heykele, resimden müziğe birçok sanat disiplinini etkileyen Minimalizm 2000’li yıllarda web sayfalarının arayüz tasarımlarını da etkilemiştir. Ancak minimalist yaklaşım ve flat tasarımlar benzer özellikler gösterse de aynı şey değildir.
Akıllı cep telefonlarında kullanılan işletim sistemlerinin teknik özelliklerinin yanı sıra görsel olarak da kendilerine özgü tasarım dillerinin olduğu söylenebilir. Öyle ki, Apple’ın IOS, Microsoft’un Windows ve diğer birçok markanın kullandığı Android işletim sistemlerinde kullanılan uygulama simgelerinin, kendilerine özgü tasarım dillerinin olduğu görülmektedir. Üç işletim sisteminde de uygulama simgelerinde ve arayüz tasarımlarında kullanılan düz, sade ve aynı zamanda gölge efekti olmaksızın, düzenli bir tasarım anlayışı ile oluşturuldukları gözlenmektedir.
Akıllı cep telefonlarının yanı sıra tüm dünyada yaygın bir şekilde kullanılan tablet işletim sistemlerinde kullanılan tasarım anlayışı da cep telefonları ile paraleldir.
Akıllı telefon ve tabletlerde kullanılan işletim sistemlerinin tasarımları benzer şekilde bilgisayarda da devam etmektedir. Gerek masaüstü bilgisayarlarda gerekse dizüstü bilgisayarlarda bulunan işletim sistemlerinde flat tasarım anlayışı gözlenmektedir. Apple’ın bilgisayarlarında bulunan MacOs ve Microsoft’un Windows işletim sistemlerine bakıldığında arayüz tasarımlarında ve uygulama görsellerinde flat tasarım biçimlerinin kullanıldığı görülmektedir.
Flat tasarım uygulamalarının sadece mobil cihazların işletim sistemlerinde ve uygulama görsellerinde değil, aynı zamanda kurumsal web sayfalarında da kullanılmaktadır. Türkiye ve dünyada pek çok kurumsal web sayfasın da flat tasarım üslubu görülmektedir. Markaların web sayfası arayüzlerindeki ikon, tipografi ve diğer görsel tasarım elemanlarına baktığımız da flat tasarım anlayışının benimsendiği gözlenmektedir.
Kurumsal web sayfalarının arayüzlerinde bakıldığında kullanılan flat tasarımlar, fotoğraf kullanımının önüne de geçebilmektedir. Bazı arayüzler de vektörel çizimler kullanılmış olup herhangi bir tonlama, renk geçişi, kabartma ve gölge efekti kullanılmamıştır. Mekan ve figürler oluşturulurken düz renkler tercih edilmiş ve olabildiğince sade bir anlatıma yer verilmiştir. Aynı şekilde tipografiye bakıldığında da herhangi bir efekt kullanımının söz konusu olmadığı ve tırnaksız yazı karakterlerinin tercih edildiği görülmektedir.
Bubuçi 